Puddingvormen van toen

Prachtig, zo'n pudding gemaakt met een ouderwetse puddingvorm. Haast zonde om op te eten. Gelukkig is een oude puddingvorm zelf ook bijzonder decoratief. Zo mooi dat er zelfs een Kring van Verzamelaars van Puddingvormen bestaat.

PuddingvormenHet ontstaan van de eerste vormen
Agnes Jansen-van Daalen, lid van de Kring van Verzamelaars van Puddingvormen: “In kookboeken uit de veertiende, vijftiende eeuw lees je al over koninklijke diners waarbij speciaal gevormde toetjes werden geserveerd. Men wist toen al dat je gelatine kon laten opstijven, bijvoorbeeld in glaasjes. Maar het is pas midden achttiende eeuw dat de eerste puddingvormen ontstaan: vormen die gemaakt worden met het doel er iets in te gieten, op te laten stijven en als pudding uit te storten.

Pronketen
In die tijd doet suiker zijn intrede en dat heeft een enorme invloed op het eetgedrag: men kookt veel meer zoet. Maar suiker is duur, en de bereidingswijze van gelatine vereist een grote keuken; er zijn kalfspoten voor nodig die moeten worden gekookt en geklaard. Daardoor is pudding echt een gerecht voor de hogere klasse; pronk-eten waarmee je laat zien hoe welvarend je bent en hoeveel smaak je hebt.

De komst van maïzena
Tot maïzena verschijnt als alternatief bindmiddel voor gelatine. Het wordt ondermeer verwerkt in puddingpoeder, advertenties daarvoor verschijnen zo rond 1870. Pudding valt langzaam maar zeker van zijn voetstuk en de toptijd van puddingvormen breekt aan: vanaf begin 1900 tot de jaren ‘50-‘60 heeft iedereen er wel één in huis.

De pudding in vorm
De herkomst en leeftijd van een vorm kun je aflezen aan een combinatie van factoren: de stempel, het model, de dikte. Zo beschikten de Engelsen over een andere kleisoort dan wij; de eerste Wedgwood-vormen zijn dan ook van heel dun, maar stevig aardewerk en heel gedetailleerd, zoals de vorm linksonder. Hoe scherper en gedetailleerder, hoe mooier de pudding. Sommige vormen hebben een symbolische betekenis, de ananas en druiventros staan bijvoorbeeld voor welvaart en gastvrijheid. Heel populair is de vis, heel bijzonder de wikkelbaby, compleet met mutsje en gestrikte linten. De vorm rechtsonder, de diamant, was erg succesvol; deze kon je sparen, met zegeltjes van maïzena-fabrikant Gono.

Aardewerk, koper, blik en glas
De meeste vormen zijn van aardewerk, maar je hebt ze ook van koper – vooral gebruikt in welgestelde en professionele keukens-, blik – óók geschikt om in te bakken-, en glas. Met de komst van puddingpoeder Saroma verdween de stevige pudding en daarmee de puddingvorm. Maar, goed nieuws: het Engelse serviesmerk Burleigh heeft weer oude vormen in productie genomen!”

Waar te koop?
Kijk bij brocantezaken als Route 53, www.route53.nl en op rommelmarkten. Agnes: “Van mei tot september ga ik vaak naar de zaterdagse antiekmarkt langs de grachten in Delft. Je komt er van alles tegen, soms zelfs een mooie puddingvorm…”

Bezoek de beurzen van de Vereniging Maastrichts Aardewerk; data vind je op www.verenigingmaastrichtsaardewerk.nl


2 reacties op “Puddingvormen van toen”

  1. […] Lees voor een uitgebreider artikel over puddingvormen: Puddingvormen van toen […]

  2. […] Lees voor een uitgebreider artikel over puddingvormen: Puddingvormen van toen […]

Geef een reactie