Boerenbont van toen

De grote blad- en bloemmotieven op keramisch servies noemen we "boerenbont". Ontstaan in Maastricht, wordt het nu alleen nog geproduceerd in België. Met de hand beschilderd of bestempeld met een drukdecor. Waar moet je op letten bij de aanschaf van boerenbont?

Ontstaan in Maastricht
Els de Klaver verzamelt al meer dan twintig jaar boerenbont. Wat begon als een ‘onschuldige’ hobby is uitgegroeid tot een grote collectie borden, kopjes, theepotten en schalen. Els: “Het boerenbont is ontstaan in Maastricht. Vanaf 1830 werd dit echt een keramiekstad en dit was vooral aan Petrus Regout te danken. Hij opende in 1836 een keramiekfabriek die al snel een groot succes werd. Vanaf 1899 werd de naam trouwens veranderd in De Sphinx. Iets later volgde in Maastricht de oprichting van aardewerkproducent Société Céramique. Lange tijd waren beide bedrijven elkaars concurrent, maar in 1958 fuseerden ze tot Royal Sphinx.

Beschilderd en bestempeld
Vanaf het allereerste begin hebben de verschillende fabrikanten, niet alleen in Nederland, hun serviezen gedecoreerd. Dit gebeurde veel met grote blad- en bloemmotieven die wij later ‘boerenbont’ zijn gaan noemen. De motieven werden veelal met de hand geschilderd en ieder patroon kreeg een eigen nummer en soms ook een naam. Alleen in Maastricht waren er zo’n 200 motieven in omloop, waarvan enkele tientallen in grote aantallen zijn geproduceerd. Zo zijn motief 15 van Regout en motief 483a van Société Céramique de motieven die het ‘officiële’ boerenbont vormen. Sommige motieven werden later ook gestempeld met een stempel van bukshout of rubber of men paste de uit Engeland overgewaaide drukdecors toe. Met deze techniek kon men met behulp van een bedrukt vel motieven op het aardewerk wrijven.

Boerenbont voor boeren
De benaming boerenbont kwam tussen de eerste en tweede wereldoorlog in zwang. Het servies werd namelijk vooral door plattelandsbewoners gekocht omdat het goedkoper was dan ander aardwerk. Het had dan ook vooral een gebruiksfunctie. De naam boerenbont raakte zo ingeburgerd, dat De Sphinx en Société Céramique hem officieel op motief 15 en 483a gingen plakken. Natuurlijk is de benaming ‘boerenbont’ tegenwoordig veel breder en vallen eigenlijk de meeste motieven eronder die uit eenvoudige blad- en bloemdessins in een beperkt kleurengamma bestaan.
Of het nu nog wordt gemaakt? Niet in Nederland, dat gebeurt al sinds 1969 niet meer, maar in de Belgische fabriek Boch wordt er nog veel boerenbontservies geproduceerd. Wie op rommelmarkten op zoek wil gaan naar bijzondere stukken, moet vooral letten op serviesgoed waarvan het patroon niet perfect symmetrisch is. Dit is vaak een teken dat de dessins met de hand zijn aangebracht. Het kan trouwens zomaar gebeuren dat een leek boerenbont aanschaft dat niet in Nederland, maar in Frankrijk of Engeland is gemaakt. Sommige dessins zijn maar met moeite van elkaar te onderscheiden.”

Meer lezen
* Boerenbond uit Maastrichtse fabrieken, Hans Meulman, ISBN 9789074213318, € 25,75

Waar te koop?
www.boerenbontschuur.nl verkoopt online nieuw en oud boerenbont.
Sil Siecker heeft op zijn website www.siecker.nl/siecker veel foto’s van boerenbont met de klassieke Céramique 483a en Sphinx 15 motieven. Op de site staat ook een zeer uitgebreide historie van boerenbont. Het servies is niet allemaal te koop.
Via www.marktplaats.nl en www.ebay.nl is vooal oud boerenbont te vinden.
Kijk ook eens op www.boerenbont.com.


Geef een reactie