Antieke knopen van toen

Vroeger werd de knoop gezien als een waar statussymbool. Tegenwoordig is er de Nederlandse Knopenverzamelaarsclub die zorgt voor het behoud van al die prachtige knopen van toen. Wist je dat de eerste knopen vooral door mannen gedragen werden en dat Napoleon bepaalde welke knoop bij welk beroep hoorde?

Zeldzame knopen van toen
Duizenden bijzondere knopen heeft ze. Van Hollands zilverwerk uit de 17de eeuw tot bontgekleurd bakeliet uit de jaren vijftig. Echte zeldzaamheden zitten ertussen, zoals een knoop geïnspireerd op een pentekening van Rembrandt.
Zorgvuldig borduurt verzamelaarster Ina Hascher de knopen op kaarten, thema bij thema. Sommige gaan in een lijst als uniek kunstwerk aan de muur. Maar ze fonkelen ook in vitrines, keurig naast elkaar als bonte dwarsdoorsnede van de knopengeschiedenis. “Acht jaar geleden liep ik tegen een knopenkastje aan in een antiekwinkel”, vertelt Ina. “Ik had toen nog niets met knopen, wel met textiel, maar kon de hele inhoud van de kast meenemen voor tien euro. Ik haal er wel uit wat ik leuk vind, dacht ik, en de rest raak ik ook wel kwijt.” Ina zocht op internet naar de herkomst van enkele mooie glazen knopen. Gaandeweg raakte ze steeds meer geboeid door de kleurrijke geschiedenis van de knoop. “Knopen zijn er al zo lang er kleding wordt gedragen. In het begin eenvoudig van vorm, vervaardigd uit been, hout en vuursteen bijvoorbeeld. Ze waren functioneel maar hadden ook in die tijd al sierwaarde. Koningen droegen bijvoorbeeld knopen van goud en glas, getuige de vondsten in oude graven.”

Geschiedenis van knopen
De echte kunst van het knopen maken, werd volgens Ina door kruisvaarders meegenomen naar Europa. Ambachtslui als juweliers, knopenslagers en houtbewerkers bekwaamden zich erin. “Simpele houten of ijzeren knopen kregen een laagje stof met rondom sierlijk vlechtwerk; passementerie werd dit genoemd. Kostbaarder waren de ijzeren en stalen knopen verfraaid met goud- en zilverdraad. Maar de echte rijken droegen hun knopen als juwelen, gemaakt uit zuiver goud.” Opvallend is dat de knopen in de zeventiende en begin achttiende eeuw vooral door mannen werden gedragen. “Napoleon bepaalde zelfs welke knopen mannen moesten dragen bij een bepaald beroep. Ondertussen sloten de dames hun jurken met veters, linten en haakjes.” Onder de Zonnekoning maakte de knoop een enorme bloeiperiode door. “Men droeg de knopen als sieraden”, vertelt Ina. “Dat zie je mooi terug in de schilderijen uit die tijd.”

Sierfunctie van knopen
In de tweede helft van de negentiende eeuw was Koningin Victoria van Engeland een  stijlicoon voor de vrouw. “Na de dood van haar man droeg zijn enkel juwelen en knopen in git als teken van rouw. Het gewone volk liet ze op grote schaal namaken in zwart glas, wat natuurlijk veel goedkoper was.” In Nederland werden ondertussen de mooiste zilveren knopen vervaardigd. Vaak bescheiden van vorm maar prachtig en tot in detail versierd. “Af en toe kom ik nog wel eens zo’n 18de of 19de eeuwse knoop tegen. Met voorstellingen van vogels, schepen en Bijbelse taferelen, veelal bodemvondsten. Prachtig zijn ook de drachtknopen, zoals de Zeeuwse knoop. Vanaf de moderne tijd, 1918, werd de sierfunctie van knopen een stuk minder. Juist daarom vind ik het als verzamelaar zo leuk om mijn passie te delen. Om te laten zien welke juweeltjes van knopen er vroeger waren.”

Antique Buttons
Ina Hascher heeft samen met andere knopenverzamelaars de Nederlandse Knopenverzamelaarsclub opgezet. Regelmatig verzorgen de leden onderling lezingen en ruildagen. Kijk voor meer informatie op Ina’s website. www.antiquebuttons.nl. Hier vind je nog veel meer links, tips en informatie over antieke knopen.

Meer zien?
Een grote online verzameling antieke knopen vind je in de ‘Collection Database’ van het Metropolitan Museum of Art, www.metmuseum.org.
Dé bijbel voor de knopenverzamelaar is ‘The Big Book of Buttons’ (ISBN 0962904600). Medio maart verschijnt het boek in herdruk voor circa 360 Dollar, maar hij is ook tweedehands verkrijgbaar via internet.
Een leuk knopenmuseum staat in het Zuid-Duitse Warthausen,
www.knopfundknopf.com

Zelf verzamelen?
Ina vindt haar antieke knopen bij kringloopwinkels, op beurzen en via internet. “Als ik geluk heb, vind ik iets moois voor een paar euro. In landen als Frankrijk, Duitsland en Amerika is knopen verzamelen echter heel groot en dat heeft zijn effect op de prijs. Maar een knoop hoeft niet per se heel waardevol te zijn; een themacollectie plastic, glazen of porseleinen knopen bij elkaar verzamelen is ook heel leuk.”

Ook leuk

Blogger All Seasons heeft verschillende blogs geschreven over oude knopen! Bovendien staan de berichten vol met inspirerende foto’s.


Een reactie op “Antieke knopen van toen”

  1. [...] ook eens bij Antieke knopen van toen en Kant van toen als je op zoek bent naar echte oude knopen en kant van [...]

Geef een reactie